درباره بی اعتباری و فانی بودن لذت های دنیا

سوره آل عمران آیه 185 : نیست زندگانی دنیا مگر مانند کالائی فریبنده که زود فانی و نابود میگردد.

رسول اکرم (ص) : غذای آدمیزاد بهترین نمونه برای اثبات فانی بودن لذت های دنیوی است هر قدر که آن را ادویه و نمک بزنند بنگر که آخر الامر چگونه از انسان خارج میشود.   نهج الفصاحه صفحه 295

رسول اکرم (ص) : اگر دنیا و لذتهای فانی آن به اندازه بال مگسی در نزد خداوند ارزش داشت شربت آبی از آن به کافر نمی نوشانید.   نهج الفصاحه صفحه 298

امام علی (ع) : لذتهای دنیوی شنیدن و وصف آنها بهتر از دیدن آنهاست و لذات آخرت دیدنش بهتر از شنیدنش میباشد.   نهج الفصاحه خطبه 114

امام علی (ع) : به خدا سوگند این دنیای شما که به انواع حرام آلوده است در دیده من از استخوان خوکی که در دست بیمار جزامی باشد پست تر است.  نهج البلاغه حکمت 236

امام صادق (ع) : روزی رسول خدا (ص) به همراه اصحاب بر یک بزغاله گوش بریده که مرده بود و در کنار زباله دانی افتاده بود گذر نمودند پس حضرت به اصحاب فرمودند : این بزغاله چند می ارزد اصحاب عرض کردند اگر این بزغاله زنده بود شاید یک درهم  هم نمی ارزید رسول خدا (ص) فرمودند : به خدائی که جانم در ید قدرت اوست هر آئینه دنیا نزد خدا از این بزغاله مرده نزد صاحبش بی ارزش تر است.    اصول کافی جلد 3 صفحه 201

امام علی (ع) : ای مردم از فنای لذات دنیوی عبرت بگیرید چه بسا سازنده ساختمانی که با مشقتهای فراوان آن را ساخت ولی خودش فرصت نیافت در آن مسکن گزیند و چه بسیار گرد آورنده اموالی که به زودی آنچه را که گرد آورده برای وراث باقی گذارد و به سرای آخرت رود.   نهج البلاغه 

امام علی (ع) : روزی امام (ع) جابربن عبدالله انصاری را دیدند که ناراحت و غمگین بود و آهی سرد کشید.حضرت فرمودند ای جابر این آه را برای چه کشیدی از کمبود و ناراحتیهای دنیا جابر گفت : آری . امام (ع) فرمودند : ای جابر آنچه در دنیا موجب لذت میشود بر هفت پایه است : 1.خوردنی 2.آشامیدنی 3.بوئیدنی 4.پوشیدنی 5.همبستری 6.وسائل سواری 7.شنیدنی

اما بهترین خوردنیهای دنیا عسل است که آن استفراغ دهان زنبور عسل است و لذیذترین نوشیدنیهای دنیا آب است که از قعر خاک و دل زمین بدست می آید و بهترین بوئیدنیهای دنیا مشک است که خون ناف آهوست و بهترین پوشیدنیهای دنیا ابریشم است که لعاب دهان کرم ابریشم است و بهترین لذات دنیا لذت همبستری و زناشوئی است که آنهم عمل داخل نمودن آلت ادراری است در آلت ادرار دیگر و بهترین قسمت خوبی زن دربدترین عضو او قرار گرفته است و عالی ترین وسایل سواری در میان چهارپایان اسب است که آنهم کشنده صاحب خود است.و بهترین شنیدنیهای دنیا هم موسیقی است که آنهم از بزرگترین معاصی خداوند است.پس ای جابر دنیائی که دارای چنین مشخصاتی است شخص عاقل نباید برای آن آه بکشد جابر گوید پس از شنیدن این سخنان از زبان مولا (ع) دیگر دنیا برایم ارزشی نداشت.                   بحارالانوار جلد 17

سوره حدید آیه 20 : ای مردم بدانید مثل لذات فانی دنیا مثل زمینی است که از آسمان بارانی بر آن فرستادیم و مخلوط شد به آن آب گیاهی در آن زمین و روئید و مدتی آن گیاه سرسبز بود و پس از مدتی کوتاه چنان خشک و شکسته شد که باد آن را به این سو و آن سو پراکنده نمود.

مولا علی (ع) : همانا من شما را از دلبستن به سرگرمی ها و لذات فانی و زودگذر دنیا برحذر میدارم زیرا این لذات در نفس انسان شیرین و با شهوتها آمیخته گشته و در لباس آرزو خود را نشان میدهد ولی بدانید شادی دنیا دوام ندارد وپایان می پذیرد و کسی از اندوه آن ایمن نیست و لذات آن بسیار دگرگون شونده و ناپایدار و زیان رساننده اند و آنگاه که به دست آرزومندان افتاد و با خواهشهای نفسانی آنان دمساز شد می نگرند که جز سرای بیش نیست که بیننده را فریب داده و خدای متعال درباره اش فرموده سوره کهف آیه 45 : زندگی دنیا مانند آبی است که از آسمان فرو فرستادیم و بر زمینی رسید و از آن زمین گیاهی روئید و سبز شد و پس از مدتی کوتاه آن گیاه زرد و خشک گردید.   نهج البلاغه خطبه 111

نصایح ماندگار به دلدادگان حیات فانی دنیا

سوره نساء آیه 77 : بگو ای پیغمبر به دنیا پرستان که برخورداری از زندگی دنیا بسیار کم و ناچیز است و اما آخرت بسیار بهتر است از برای کسی که پرهیزکار باشد.

رسول اکرم (ص) : همانا مردم در این دنیا همچون میهمانانند و هرچه در دست آنهاست عاریه است پس میهمان عاقبت کوچ میکند و کالای عاریه هم به صاحبش باز میگردد.   ارشاد القلوب جلد 1 صفحه 58

امام علی (ع) : ای مردم من شما را از علاقه مندی و دل بستن به دنیا میترسانم زیرا دنیا منزلگاهی است که نزد خداوند بی مقدار است زیرا که حلال آن با حرام و زندگی در آن با مرگ آمیخته شده و خداوند آن را برای دوستانش انتخاب نفرموده و در بخشیدن آن به دشمنانش دریغ نفرموده آبادانی آن رو به ویرانی و ملک آن رو به غارت و فراهم آمده اش رو به پراکندگی نهاده است پس چه ارزشی دارد که دل به خانه اش بست که پایه های آن در حال فرو ریختن و عمر آن چون غذا و توشه سفر پایان پذیر است و چه لذتی خواهد داشت عمری که همچون مدت مسافرت کوتاه زود پایان می پذیرد.   نهج البلاغه خطبه 113

مولا علی بن ابیطالب (ع) : ای مردم شما را از دنیای حرام و لذاتش بر حذر میدارم زیرا کسی از دنیا شادی ندید جز آنکه پس از آن با اشک و آه روبرو شد هنوز با خوشی های دنیا روبرو نشده است که به ناراحتیهای و پشت کردنهای آن مبتلا میشود هرگاه دنیا صبحگاهان به یاری کسی برخیزد شامگاهان خود را به ناشناسی میزند اگر از یک طرف شیرین و گوارا باشد از طرف یگر تلخ و ناگوار است بدانید که دنیا بسیار فریبنده است و هرآنچه هم از لذات که در آنست فریبنده و زودگذر است.  نهج البلاغه خطبه 99

مغرور جهان مشو که چون رنگ حنا

 بیش از دو سه روزی نبود در دستت

سوره توبه آیه 38 : ای دنیا پرستان آیا راضی شدید به زندگی دنیا عوض زندگی آخرت پس بدانید که نیست مثل زندگی دنیا نسبت به آخرت مگر چیز بسیار کوچک و پستی.

امام علی (ع) : ای بندگان خدا بدانید که حکومت دنیا ناپایدار و زنده آن در معرض مردن و تندرست آن در معرض گرفتاریهاست و چه بسا افرای که به دنیا اعتماد کردند ولی دنیا ناگهان مزه تلخ مصیبت را به آنها چشانید و چه بسا کسانی که درباره ثروت به همدیگر فخر فروشی نمودند ولی به خاک ذلت افتادند هلا آیا شما چنین دنیائی را بر همه چیز مقدم میدارید و به آن اطمینان می کنید یا در آرزوی آن به سر می برید پس بدانید که بدخانه ای است دنیا برای کسی که به ماندن در آن خوشبین باشد و یا از خطراتش نترسد پس بدانید و میدانید که از آن رخت برمی بندید و پند بگیرید از آنهائی که گفتند فصلت آیه 15 : چه کسی در دنیا از ما نیرومندتر است (( قوم ثمود )) ولی عاقبت در خانه های گور داخل گشتند و هیچ اثری از آنها باقی نماند.    نهج البلاغه خطبه 111

امام علی (ع) : ای بندگان خدا بدانید دنیا به سرعت پشت کرده و از آن جز باقی مانده اندکی از ظرف آبی که آن را خالی کرده باشند باقی نمانده است بهوش باشید که آخرت به سوی ما می آید.دنیا و آخرت هر یک فرزندانی دارند پس شما بکوشید که از فرزندان آخرت باشید نه دنیا زیرا در روز قیامت هر فرزندی به پدر و مادرش ملحق میشود که امروز وقت عمل است و حساب نیست و فردای قیامت روز حسابرسی است و عملی وجود ندارد.   نهج البلاغه خطبه 42

سوره اعلی آیه 16 تا 19 : برمی گزینند و اختیار میکنند مردم اهل دنیا زندگی فانی دنیا را و در ساختن آن صرف عمر میکنند و حال آنکه آخرت بهتر و باقی تر است از دنیا البته این سخن در کتب انبیاء پیشین هم ثبت گشته که صحیفه های ابراهیم و موسی است.

امام علی (ع) : ای بندگان خدا شما را از دنیا پرستی میترسانم زیرا دنیا خانه ای ناپایدار و جایگاه سختی و مشکلات است ساکنان دنیا در حال کوچ کردن و اقامت گزیدگانش به جدائی محکومند مردم را چون کشتی طوفان زده در دل دریاها می لرزاند برخی از آنها در دل آب مرده و برخی دیگر بر روی امواج جان سالم به در برده و وزیدن بادها آنها را به این سو و آن سو میکشاند و هرجا که میخواهد میبرد پس آن کس را که در آب می میرد را نمی توان نجات داد و آنکه در آب رها شده نیز به سوی مرگ می رود.    نهج البلاغه خطبه 196

امام علی (ع) : ای بندگان خدا شما را به ترک دنیائی سفارش میکنم که شما را رها میسازد اگرچه شما جلائی از آن را دوست ندارید دنیائی که بدنهای شما را کهنه و فرسوده میسازد با اینکه شما همواره دوست دارید که در آن تازه و جوان بمانید.

آگاه باشید شما و دنیا به مشابه مسافرانی می مانید که تا گام در سفر نهند احساس میکنند که سفرشان پایان پذیرفته و تا قصد رسیدن به نشانی را کرده اند گویا به آن دست یافته اند پس در عزت و ناز دنیا بر هم پیشی نگیرید و فریب زینت های زودگذر آن را نخورید و از رنج و سختی های آن ننالید زیرا عزت و افتخارات دنیا پایان میپذیرد و زینت و نعمت هایش نابود میگردد و رنج و سختی هایش تمام میشود و هر موجود زنده ای در آن به سوی مرگ میرود.  نهج البلاغه خطبه 99

سوره کهف آیه 103 و 104 : بگو آیا شما را به زیانکارترین مردم در کردار آگاه نکنم ایشان کسانی هستند که تلاش و کوششان صرف آباد نمودن زندگی دنیا گشت و آخرت را فراموش کردند.

رسول اکرم (ص) : بدبخت ترین مردم کسی است که آخرت خویش را به دنیایش بفروشد و بدبخت تر از او کسی است که آخرت خود را به خاطر دنیای دیگران از دست بدهد.   نهج الفصاحه صفحه 7

امام علی (ع) : همانا دنیا نهایت دیدگاه کوردلان است که آن سوی آن را نمی نگرند اما انسان آگاه نگاهش از دنیا عبور کرده و از پس آن سرای جاودان آخرت را می بیند پس انسان دانا به دنیا و لذت های فانی آن دل نمی بندد ولی انسان کوردل تمام توجهش دنیاست بینا از دنیا برای زندگی آخرتش توشه بر میگیرد و نابینا برای دنیا توشه انباشته میکند پس این را هم بدانید چیزی از لذت های دنیوی نیست که شخص دنیا پرست به زودی از آن سیر میشود و از داشتن آن دلگیر میگردد جز ادامه زندگی و حیات زیرا در مرگ آسایشی برای خود نمی بیند.      نهج البلاغه خطبه 133

امام علی (ع) : دنیا گذرگاه عبور است نه جایگاه ماندن و توقف نمودن و مردم در آن دو دسته اند یکی آنکه آخرت خویش را به لذات فانی آن فروخت و دیگری آنکه به وسیله اعمال نیکو آخرت خویش را در آن تجارت نمود.      نهج البلاغه حکمت 133

امام علی (ع) : آگاه باشید دنیا خانه ای است که کسی در آن ایمنی ندارد جز آنکس که به جمع آوری توشه آخرت در آن پرداخته و مردم به وسیله دنیا آزمایش میشوند پس هر چیزی را که در دنیا به دست آورده اند عاقبت رها میکنند و سپس بر آن محاسبه میگردند اما آنچه را که برای آخرت در دنیا پیش فرستاده اند پس از مرگ به آن خواهند رسید و پایار خواهند ماند.      نهج البلاغه خطبه 63

امام علی (ع) : دنیای حرام و آخرت دو دشمن متفاوت و دو راه جدا از همند پس کسی که دنیا پرست باشد و به آن عشق ورزد به آخرت کینه ورزیده و با آن دشمن شود و این دو همانند شرق و غرب از هم دورند و رونده به سوی آنند و هرگاه یکی نزدیک شود از دیگری دور میشود.    نهج البلاغه حکمت 103

امیر المومنین علی (ع) : در نامه خود به امام حسن (ع) فرمودند : همانا دنیا پرستان چون سگهای درنده عوعو کنان برای دریدن صید در شتابند برخی به برخی دیگر هجوم آورند و نیرومندشان ناتوان را میخورد و بزرگترها کوچکترها را و یا چون شترانی هستند که در بیابان رها شده و راه را گم کرده اند. نه چوپانی دارند که به کارشان رسد و نه چراننده ای که به چراگاهشان برد و به این شکل لذات فانی دنیا آنها را به کوری کشانده و دیدگانشان را از آخرت و کسب توشه برای آن پوشانیده در بیراهه سرگردان و در نعمت ها غرق شده اند هم دنیا آنها را به بازی گرفته و هم آنها با دنیا به بازی پرداخته اند و آخرت را به کلی فراموش نموده اند پس اندکی فرصت بده که بزودی تاریکی این غفلت برطرف شود و گویا مسافران به منزل رسیده اند و دنیا پرستان وارد منزل قبر میشوند.  نهج البلاغه نامه 31

سوره ابراهیم آیه 3 : آن کسانی که دوست میدارند زندگانی دنیا را و ترجیح میدهند آنرا بر آخرت آن گروه در گمراهی دور از حق میباشند. 

رسول اکرم (ص) : در شب معراج از ناحیه پروردگار خطاب آمد : ای احمد دشمن بدار دنیا و اهل آنرا و دوست بدار آخرت و اهلش را عرض کردم پروردگارا اهل دنیا چه کسانی میباشند ؟ ندا آمد : اهل دنیا کسی است که خوردنش زیاد و خنده اش بسیار و خوابش طولانی است و کسی است که راضی به قضای الهی نیست اهل دنیا از گناهانی که از او سرزده معذرت خواهی نمی کند و اگر کسی از او پوزش طلبد قبول نمی کند شخص دلبسته به دنیا هنگام معصیت پروردگار شجاع است و در هنگام انجام اطاعت حق تعالی کسل و تنبل است اهل دنیا آرزویش طولانی است در حالی که مرگش نزدیک است و او کسی است که در مقابل استاد خود که از او علم فرا گرفته تواضع ندارد و او کسی است که در نظر خویش خود را عاقل می پندارد ولی در نزد عارفین به حق جاهل و نادان شمرده میشود.   سفینه البحار جلد 2 صفحه 231

امام علی (ع) : بار پروردگار ستایش سزاوار توست که خانه آخرت را آفریدی و سفره رنگارنگ نعمتها را در آن گستراندی و در آن انواع نوشیدنی و خوردنی و همسران و خدمتگذاران زیبا و قصرها و نهرهای روان و باغها و میوه های فراوان قرار دادی سپس رسولان و فرستاده های خود را نازل فرمودی تا انسانها را به آن خانه ها و نعمات گسترده دعوت نمایند اما افسوس که مردم دنیا طلب نه آن دعوت کننده را اجابت نمودند و نه به آنچه که تو به سوی آن تشویقشان نمودی مشتاق شدند پس بر لذت های فانی دنیا که همچون لاشه مرداری است روی آوردند که با خوردن آن سبب رسوائی خود شدند و آخرت را وا گذاشتند.   نهج البلاغه خطبه 109

امام صادق (ع) : مثل دنیا و لذات فانی آن و شخص علاقه مند به دنیا مانند شخص تشنه و آب شور دریاست هرقدر که شخص تشنه از آن بنوشد به تشنگی او بیفزاید تا او را بکشد.    اصول کافی جلد 3 صفحه 210

امام صادق (ع) : مثل شخص حریص به دنیا مانند کرم ابریشم است که هرچه بیشتر ابریشم برخود میتابد و می پیچد راه بیرون شدن خود را بسته تر مینماید تا آنکه از غم و اندوه می میرد.   اصول کافی جلد 3 صفحه 211

سوره اسری آیه 18 : و هرکه انتخاب نماید این دنیای فانی را و فراموش کند آخرت پاینده را برای او فراهم کنیم آنچه را که میخواهد اما در آخرت نصیبش آتش جهنم است.

امام صادق (ع) : عیسی بن مریم (ع) خطاب به بنی اسرائیل میفرمود : ای مردم برای دنیا کار میکنید با اینکه در آن برای شما رزقی معین گشته که بدون کار هم به شما میرسد اما برای آخرت خود کار نمی کنید در صورتی که در آخرت به شما روزی داده نمیشود جز در برابر کردار نیک .    اصول کافی جلد 3 صفحه 311

رسول اکرم (ص) : عجب دارم از کسی که خانه جاوید آخرت را باور دارد ولی تمام همتش را برای آباد کردن حیات فانی دنیا به کار میبرد.  نهج الفصاحه صفحه 296

امام صادق (ع) : هرکه به دنیا و لذتهای فانی آن اشتیاق و علاقه بیشتری داشته باشد هنگام جدا شدن از آن افسوسش بیشتر و سخت تر خواهد بود.  اصول کافی جلد 3 صفحه 313

جهان آن به که دانا تلخ گیرد              که شیرین زنگانی تلخ میرد

امام علی (ع) : دنیای حرام همچون مار سمی خوش خط و خال است که پوستش نرم و رنگارنگ است ولی سم کشنده ای در درون دارد نادان فریب خوره به آن می گراید و هوشمند عاقل از آن دوری می گزیند.     نهج البلاغه حکمت 119

امام علی (ع) : بدانید که دنیای حرام منظره ای دل فریب و سرانجامی خطرناک پس آن نوری است در حال غروب کردن و ستونی است ر حال خراب شدن و اطمینان کنان به خود را چون اسب چموشی که سوار خود را بر زمین میکوبد بر زمین میزند و با دامها و لذت های خود آنرا گرفتار میکند و با گذشت خود طناب مرگ را به گردن انسان می افکند.   نهج البلاغه خطبه 83

امام علی (ع) : درباره شخص دنیا پرست و عاشق لذات آن فرموده اند : خواهشهای نفس پرده عقلش را دریده و دوستی دنیا دلش را میرانده است شیفته بی اختیار دنیا و برده آنست و برده کسانی است که چیزی از دنیا در دست دارند دنیا به هر طرف برگردد او نیز برمیگردد و هرچه هشدارش دهند نمی ترسد از هیچ پند دهنده ای شنوائی ندارد با اینکه گرفتاری دنیا طلبان دیگر را می بیند و آنها را در چنگال مرگ اسیر مشاهده میکند و می فهمد که آنها بلائی را که انتظارش را نداشتند بر سرشان فرو آمد و دنیائی را که جاودان می پنداشت از آنها جدا شد باز عبرت نمی گیرد.    نهج البلاغه خطبه 109

سوره حدید آیه 20 : ای مردم بدانید که حقیقت زندگی دنیا برای دنیا پرستان بازیچه و بیهوده گری و تجمل گرائی و فخر فروشی کردن بر همدیگر و سعی و تلاش در گردآوری اموال و اولاد است پس مثل آن مثل بارانی است که بر زمینی ببارد و گیاهانی از آن زمین بیرون آیند که سبب تعجب کشاورزان شود اما پس از مدتی ببینی آن کشتزار زرد و خشک گردیده.

امام علی (ع) : همانا دنیا خانه نابود شدن رنج بردن از لذات و خانه دگرگونی ها و عبرت گرفتن است.اما نشانه نابودی و فنای آن اینکه زنده را به تیر مرگ هدف قرار می دهد و تندرست را با بیماری از پا در می آورد و نجات یافته را به هلاکت میکشاند و نشانه رنج دنیا آنست که آدمی جمع میکند آنچه را که نمی خورد و میسازد بنائی را که در آن مسکن نمی گزیند و آنگاه بسوی پروردگارش میرود در حالی که نه مالی با خود برداشته و نه خانه ای به همراه خود برده است و نشانه دگرگونی دنیا این که : کسی که دیروز مردم بر او ترحم میکردند امروز حسرت او را میخورند و آنکه حسرت او را میخوردند امروز به او ترحم میکنند و این نیست مگر به نعمت هایی که به سرعت دگرگون میشوند و نشانه عبرت انگیز بودن دنیا آنست که آدمی پس از تلاش و انتظار تا میرود به آرزوهایش برسد ناگهان مرگ او را فرا رسیده و امیدش را قطع میکند.سبحان الله شادی دنیا چه فریبنده و سیراب شدن از آن چه تشنگی زاست و سایه آن چه سوزان است نه زمان آمده را میتوان در آن رد کرد و نه زمان گذشته را میتوان به آن بازگراند.    نهج البلاغه خطبه 114

امام علی (ع) : چگونه دنیا را توصیف کنم که ابتدای آن سختی و مشقت و پایانش مرگ است در حلال آن حساب و در حرامش عقاب است کسی که در آن ثروتمند گردد فریب میخورد و غافل میشود و آنکس که در آن فقیر گردد غمگین میگردد و مایوس تلاش کننده دنیا به آن نرسد و او به رها کننده خود رو می آورد وکسی که با چشم بصیرت به آن بنگرد او را آگاهی بخشد و آنکس که چشم به دنیا دوزد کوردلش سازد.    نهج البلاغه خطبه 82

سوره روم آیه 7 : میدانند مردم دنیا پرست و غافل ظاهری از زندگانی دنیا را و درباره آخرت به کلی غافلند.

امام علی (ع) : ای بی خبرانی که آنی مورد غفلت نیستید و ای ترک کنندگان فرامین الهی که از تمامی کارهایتان بازخواست میشوید شما را چه شده است که از خدای خود روی گردانید و به غیر او گرایش دارید چونان چارپایانی که چوپان آنها را در بیابانی و با خیز و آب هایی بیماری زا رها نموده و گوسفندان پرواری را می مانید که برای کارد قصاب آماده اند ولی خودشان خبر ندارند چه آنکه هرگاه به گوسفندان با مقداری علف نیکی کنند یک روز او را به پروار گشتن و رفتن به زیر کارد قصاب کمک نموده اند.      نهج البلاغه خطبه 175

امام علی (ع) : حارث اعور گوید در اثنائیکه همراه با امیرالمومنین در شهر حیره میرفتیم به کلیسائی رسیدیم که ناقوس بزرگی در بالای آن در حال نواخته شدن بود پس امام (ع) رو به من کرد و فرمود : ای حارث آیا میدانی این ناقوس چه میگوید ؟ من گفتم خدا و پیامبرش و شما به آن داناترید حضرت فرمود : دارد مثل دنیا و فانی شدن و ویرانی آن را میزند و میگوید : در حقیقت و بدون شک اعلام میکنم که پروردگاری جز (( الله )) نیست پس دنیا اهلش را فریب داد و سرگرم به خود نمود و دل آنها را ربود و گمراهشان کرد پس ای فرزند دلبسته به دنیا آرام باش آرام ای پسر دنیا جمع آوری اموال کن و انباشته نما در آن ثروتها را ولی بدان سرانجام این اموال نابود میگردد و روزی از عمرت نمی گذرد جز آنکه نیرو و قوه ای از اعضای بدنت روبه سستی میرود پس ای فرزند دنیا به واسطه دلبستگی به دنیا و لذات فانیش تباه ساختی خانه جاودان آخرت را و اقامت نمودی خانه ناپایدار دنیا را و نمی دانی که در این کار چه سهل انگاری و اشتباهی نمودی جز آنکه هنگام مرگ آن را خواهی فهمید.   معانی الاخبار جلد 2 صفحه 74

 همه مخلوقات مزه مرگ را خواهند چشید

سوره انبیاء آیه 34 : ما به هیچ کس ای پیغمبر پیش از تو عمر ابد ندادیم تا به تو دهیم آیا با آنکه تو که محبوب ترین و مقرب ترین بنده مائی از دنیا خواهی رفت و خواهی مرد آیا دیگران در دنیا زنده خواهند ماند. 

امام صادق (ع) : جبرئیل بر رسول خدا (ص) فرود آمد و گفت ای محمد (ص) شاد زندگی کن و هرچه میخواهی شاد باش اما مرگ در راه است به هرچیزی که میخواهی علاقه مند باش و هرکه را میخواهی دوست بدار اما روز جدائی و فراق نزدیک است سعی و کوشش کن هر اندازه که میتوانی اما بدان که روز بازتاب عمل نزدیک است.    گزیده کافی جلد 2 صفحه 178

سوره الرحمن آیه 26 : پس همه مخلوقات عالم روزی به واسطه مرگ فانی میشوند.

امام صادق (ع) : یعقوب احمر گوید جهت تعزیت به خاطر فوت اسماعیل فرزند بزرگ امام صادق (ع) خدمت ایشان شرفیاب شدم حضرت به یاد فرزندشان ترحمی نموده سپس عرض نمودند : حق تعالی خبر فوت رسولش را به او داده فرمود : سوره زمر آیه 30 : (( البته تو خواهی مرد و دیگران هم خواهند مرد )) و نیز فرمود : سوره انبیاء آیه 35 : (( همه مخلوقات مزه مرگ را خواهند چشید )) سپس فرمودند : اهل زمین خواهند مرد و از آنها احدی باقی نخواهد ماند سپس اهل آسمانها خواهند مرد و از ایشان احدی باقی نمی مانند مگر ملک الموت و حاملان عرش و جبرئیل و میکائیل. سپس ملک الموت می آید و نزد حق تعالی می ایستد پس حق تعالی خطاب میکند چه کسی باقی مانده و حال آنکه خود بهتر میداند که کی باقی مانده پس ملک الموت می گوید باقی نمانده جز من و حاملان عرش و جبرئیل و میکائیل پس امر میشود که ایشان را هم بمیران. ملک الموت گوید پروردگارا ایشان فرشتگان امین تو انند پس ندا آید من مقرر کرده ام برای هر نفسی که در آن روح بوده باشد مرگ را . پس ملک الموت ایشان را قبض روح کند سپس بیاید نزد حق تعالی غمگین و از ترس به بالا نگاه نکند و حق تعالی از او بپرسد چه کسی باقی مانده است گوید پروردگارا غیر من کسی باقی نمانده خطاب رسد بمیر ای ملک الموت پس او نیز بمیرد آنگاه حق تعالی زمین و آسمانها را به دست قدرت خود بگیرد و ندا کند کجایند آنهائی که با من خدائی دیگر شریک قرار دادند و کجایند متکبرانی که از دستوراتم سرکشی می نمودند.    حق الیقین مجلسی صفحه 400

سوره جمعه آیه 8 : بگو ای پیغمبر عاقبت مرگی که از آن فرار میکنید البته شما را ملاقات خواهد نمود و پس از مرگ به سوی خدای دانای پنهان و آشکار باز می گردید.

امام صادق (ع) : روزی جناب سلیمان (ع) با یکی از نزدیکانش نشسته بود که ناگاه فرشته مرگ مانند جوانی بر او وارد شد و به آن شخص که نزیک سلیمان بود نگاهی تند نمود هنگامی که فرشته بیرون رفت همنشین سلیمان (ع) به او گفت این مرد جوان که بود ؟ سلیمان فرمود او ملک الموت بود مرد گفت من دیدم به من چنان نگریست که گویا قصد مرا دارد سلیمان که ناراحتی و اضطراب او را ید به او گفت حالا از من چه میخواهی مرد گفت از شما میخواهم که مرا از دست او نجات دهی و به باد دستور دهی تا مرا به دورترین نقاط هند ببرد پس سلیمان (ع) به باد دستور این کار را داد و باد آن فرمان را به انجام رسانید پس ساعتی بعد از این ماجرا فرشته مرگ دوباره نزد سلیمان حاضر شد سلیمان به وی گفت چرا تو به همنشین من نگاهی طولانی کردی ؟ ملک الموت پاسخ داد : زیرا من از جانب خدا مامور شده بودم که در ساعتی نزدیک او را در دورترین نقاط هند قبض روح کنم ولی ساعتی پیش که برای سرکشی به وضعیت او آمدم او را نزد تو و در اینجا دیدم و تعجب نمودم اما اینک او را در همانجائی که مقرر بود قبض روحش نمودم و از آنجا باز میگردم.   محجته البیضاء جلد 8 صفحه 319

سوره نساء آیه 78 : ای مردم بدانید در هرکجا که باشید عاقبت مرگ شما را می رباید اگرچه در برجهای محکم و استوار باشد

مولا علی بن ابی طالب (ع) : ای بندگان خدا اگر راهی برای زندگی جاودانه وجود میداشت یا از مرگ گریزی بود حتما سلیمان بن داود این چنین میکرد هم او که خداوند حکومت بر جن و انس را همراه با نبوت و مقام بلند قرب و منزلت در اختیارش قرار داد اما آنگاه که پیمانه عمرش لبریز و روزی او تمام شد تیرهای مرگ از نیستی بر او باریدن گرفت و خانه و دیار او خالی گشت و خانه های او بی صاحب ماند و دیگران آنها را به ارث بردند.    نهج البلاغه خطبه 182

امام علی بن موسی الرضا (ع) : از قول جدشان فرمودند : روزی سلیمان بن داود به اصحابش فرمود خداوند تبارک و تعالی به من سلطنتی داده که بعد از من زیبنده احدی نیست حکومت بر باد انسان و جن و حوش و زبان پرندگان را تعلیم من نموده و علاوه بر این آنچه موجب سرور و شادی من از ابتدا روز تا شب میباشد را نیز هم فراهم نموه اینک مایلم که داخل قصرم شوم و به بالاترین نقطه آن روم و آنچه تحت قدرت و سلطنتم است بنگرم از شما میخواهم که به احدی اجازه ندهید که نزد من آید و نشاط و سرور مرا به گرفتگی تبدیل نماید.فردا شد سلیمان عصایش را به دست گرفت و به بلند ترین مکان قصرش رفت و به عصایش تکیه داده بود که ناگهان جوانی جلویش ظاهر شد سلیمان به او گفت چه کسی تو را به اینجا راه داد با آن که من به نگهبانان سپرده بودم که میخواهم تنها باشم و به کسی اجازه داخل شدن بر من را ندهند.پس جوان گفت من کسی هستم که برای ورود و خروجم از کسی اجازه نمی گیرم و صاحب این قصر مرا راه داده و به اجازه او وارد بر تو شدم من ( ملک الموت هستم ) این را بگفت و سلیمان را قبض روح نمود و سلیمان که در بالای قصرش تکیه بر عصا زده بود با همان حال باقی بود تا یکسال و چون کسی اجازه ورود نداشت هیچ کس از مرگش خبر نداشت تا اینکه موریانه ای عصای او را خورد و سلیمان با رو بر زمین افتاد و لشکریانش فهمیدند که او وفات نموده است.  علل الشرایع جلد 1 صفحه 265

امام صادق (ع) : همانا ارسطو طالیس و افلاطون و جالینوس استاد و رئیس اطباء و حکماء و دانشمندان زمان خود بودند و هریک در درمان مرضی تبحر خاصی داشتند اما هر کدام از ایشان در همان مرضی که تخصص درمانش را داشتند مرگ را ملاقات نمودند پس چه بسا شخص مریضی که معالجه و درمان اطباء مرضش را سخت تر کرد و چه بسا طبیبی که اطلاعاتش نسبت به مرضها و داروها فراوان است اما این علمش موقع مواجه گشتن با مرگ سودی به حالش نمی دهد و او راه گریزی از مرگ نخواهد داشت.    سفینه البحار جلد 4 صفحه 410

امام علی (ع) : ای مردم شما در این دنیا هدف تیرهای مرگ هستید که در هر جرعه ای اندوهی گلوگیر و در هر لقمه ای استخوان شکسته ای قرار دارد.در دنیا به نعمتی نمی رسید جز با از دست دادن نعمتی دیگر روزی از عمر سالخورده نمی گذرد مگر به ویرانی یک روز از مهلتی که دارد و بر خوردنی او چیزی افزوده نمیشود مگر به نابود شدن بخشی از رزق تعیین شده اش پس بدانید ریشه هائی رفتند که ما شاخه های آن میباشیم پس چگونه شاخه ها بدون ریشه ها برقرار می مانند. نهج البلاغه خطبه 145

از تیر اجل کسی نخواهد جان برد       هرکس که زاد عاقبت خواهد مرد

در معنی مرگ و اینکه چرا برخی از آن می ترسند

امام جواد (ع) : از امام (ع) سوال شد که مرگ چیست ؟ فرمود : مرگ همان خوابی است که شب هنگام شما را فرا میگیرد با این تفاوت که مرگ مدتش طولانی تر است و شخص از آن بیدار نمی گردد مگر در روز قیامت پس همانطور که وقتی انسان در خواب انواع شادمانی را می بیند که نتوان وصفش کرد و همچنین از اقسام ترس چیزهائی ببیند که قادر به توصیف آن نباشد پس نوع شدیدتر از این حال را پس از مرگ در عالم برزخ دارد پس خود را برای آن مهیا سازید.  معانی الاخبار جلد 2 صفحه 197

امام سجاد (ع) : شخصی به امام (ع) عرض کرد مرگ چیست ؟ فرمود : مرگ برای شخص مومن مانند از تن در آوردن لباس چرکین و پر از شپش و رهائی از سختی ها و مشقات است و ملبس شدن به فاخرترین لباسها و بوئیدن خوشبوترین بوی ها و ماوا گرفتن در بهترین منازل است و برای شخص کافر مانند از تن در آوردن لباسهای فاخر و انتقال از منزلهای مانوس و بر تن کردن چرکین ترین لباسها و رفتن به وحشتناک ترین منازل و چشیدن سخت ترین شکنجه هاست.    معانی الاخبار جلد 2 صفحه 196

سوره جمعه 6 و 7 : بگو ای پیغمبر به کفار و گمراهان اگر شما واقعا دوستدار خدائید آرزوی مرگ نمایید ولی ایشان هرگز آرزوی مرگ نکنند به خاطر آنچه پیش فرستاه است دستهای ایشان از گناه و معصیت.

امام هادی (ع) : شخصی به پدرم امام جواد (ع) عرض کرد چرا مردم مرگ را دوست نمی دارند ؟ فرمود به این جهت که آن را درست نشناخته اند ولی اگر آن را بشناسند و از اولیاء و دوستان خدا باشند هر آئینه دوستدار آن خواهند بود و یقین دارند که عالم بعد از مرگ برایشان بهتر است از دنیا پس به مرد سوال کننده فرمود چرا کودک یا شخصی دیوانه از خوردن داروئی که بدنش را از میکربها پاک می نماید سرباز میزند مرد گفت : زیرا آنها سود دارو را نمی دانند فرمود سوگند به آن خدائی که به حق محمد (ص) را به پیامبری برگزید آن کس که کاملا مهیای مرگ شود مرگ برایش از داروئی که بیماری را درمان میکند سودمندتر است بدانید اگر مردم میدانستند که مرگ آنان را به چه نعمت هائی میرساند آن را می طلبیدند و دوستش می داشتند بیشتر از آنکه یک انسان خردمند و هوشیار برای بدست آوردن تندرستی و دفع آسیب بدنش طلب دارو میکند.    معانی الاخبار جلد 2 صفحه 199

رسول خدا (ص) : شخصی خدمت پیامبر اکرم (ص) رسید و عرض کرد چه علتی است که من مرگ را دوست ندارم حضرت فرمودند : آیا تو مال و ثروت داری مرد گفت بله فرمود از آن برای آخرت خود استفاده کرده ای عرض کرد نه فرمود از اینجاست که مرگ را دوست نمی داری.   خصال الصدوق جلد 1 صفحه 69

امام صادق (ع) : مردی به ابوذر گفت به چه علت است که ما از مرگ کراهت داریم.ابوذر فرمود : به خاطر این که شما دنیای خود را آباد ساختید و آخرت را ویران نمودید پی باید هم دوست نداشته باشید که از آبادانی به ویرانی منتقل شوید.به او گفته شد ورود ما بر خدا را هنگام مرگ چگونه می بینی فرمود ؟

اگر شما از محسنین و نیکوکاران باشید حالتان مانند شخص مسافری است که بر اهل و عیال و خانواده اش داخل میشود ولی اگر از معصیت کاران باشید مانند غلام فرار کننده از ارباب خویش است که دستگیرش نموده اید.

سوال شد ای ابوذر حال مانزد خدا چطور است ؟ فرمود : اعمال خود را بر کتاب خدا عرضه نمائید همانا حق تعالی میفرماید : (( ان الابرار لفی نعیم و ان الفجار لفی حمیم )) انفطار 13 و 14 (( همانا نیکان و ابرار در نعمت و نازند و گناهکاران در عذاب سختند )) مرد سوال کننده گفت پس رحمت خدا کجا میرود.ابوذر در پاسخ این آیه را خواند : (( ان رحمت الله قریب من المحسنین )) سوره اعراف آیه 56              جامع الاخبار صفحه 478

امام حسن عسگری (ع) : پدرم علی بن محمد (ع) بر بالین یکی از اصحاب خود رفت که بیمار شده بود و از ترس مرگ گریه و بی تابی میکرد سپس به او فرمود : ای بنده خدا ترس تو از مرگ به این سبب است که آن را نمی شناسی آیا هرگاه بدنت را چرک و کثافت فرا گیرد و از شدت کثافت و چرکی که بر تو است آزرده شوی و به بیماریهای پوستی و دمل مبتلا گردی و بدانی که شستشو در گرمابه همه آنها را برطرف میکند آیا به آنجا نمی روی تا خودت را از آن آلودگی ها پاک کنی یا اینکه دوست داری به گرمابه نروی تا آن کثافت ها بر بدنت باقی بماند مرد عرض کرد آری ای فرزند پیامبر خدا دوست دارم خود را پاک گردانم و بر اثر این موعظه آن حضرت مرد آرام شد و تسلیم مرگ گردید و شادمانی کرد و چشم خود را بر دنیا بست و جان داد.     معانی الاخبار جلد 2 صفحه 200

امام سجاد (ع) : در روز عاشورا آنگاه که کار بر امام حسین (ع) دشوار گردید چون یاران آنحضرت نگاه بر چهره اش می افکندند نورانی تر میگشت بر خلاف دیگران که رنگ پریده و مضطرب گشته و دندانشان میلرزید و طپش قلبشان بیشتر شده و تغییر کرده ایشان و چند تن از خواص با چهره و روئی درخشان و بدنی کاملا آرام و دلی مطمئن در صحنه بودند بعضی از آنان به بعض دیگر می گفتند بنگرید که حسین (ع) و یارانش چگونه از مرگ نمی هراسند و در آن صحنه وحشتناک امام حسین (ع) به اصحاب خویش میفرمودند : پایداری کنید ! ای گرامی زادگان مرگ چیزی نیست جز پلی که شما را از سختی و آسیب میگذراند و به بهشت عظیم و نعمتهای جاودان میرساند آیا کدامیک از شماست که دوست ندارد از زندانی به قصر منتقل گردد در حالی که آن برای دشمنانتان همانند پلی است که آنها را از کاخ به زندان و شکنجه گاه میرساند.      معانی الاخبار جلد 2 صفحه 196

اندرزهای جاودان به غافلان از مرگ و سرای آخرت

سوره ابراهیم آیه 42 و 43 : گمان نکنند آن کسانی که گناه کارند که خدا غافل است از اعمال ایشان بلکه به تاخیر می اندازد عذاب ایشان را برای روز ورود ایشان به آخرت که ساعت مرگ است که در آن روز خیره شود چشمهای ایشان از هول و هراس و دلهای ایشان خالی شود از شدت ترس از صحنه هائی که در دم مرگ مشاهده میکنند.   

رسول اکرم (ص) : اگر حیوانات از مرگ آن مقدار که شما می دانید خبر داشتند شما هیچ گوشت فربهی از آنها نمی خوردید زیرا آنها از ترس این امر نحیف و لاغر می گشتند.    عین الحیوه صفحه 143

امام سجاد (ع) : هر جمعه شیعیان را جمع میفرمودند و این خطبه را می خواندند : ای مردم از خدا بپرهیزید و بدانید که به سوی او باز می گردید و هرکس هرچه از نیک و بد کرده پیش خود دریابد با اینکه دوست دارد میان او و کار بدش فاصله زیادی باشد.وای برتو ای آدمیزاد غافل که تحت نظری مرگت زودتر از هرچیزی به سوی تو می آید و شتابان تو را میخواهد و نزدیک است که گریبانت را بگیرد و تنها روانه گورت سازد و در آن هنگام جانت به تو باز گردد و دو فرشته به نکیر و منکر بی اجازه بر تو وارد شوند و از تو بازپرسی کنند و به سختی آزمایشت نمایند بدان اولین پرسش ایشان از پروردگاریست که او را می پرستیدی و از پیغمبری که تبعیت میکردی و از امامی که مقتدایت بوده و از عمرت که در چه گذراندی و از مالت که از کجا بدست آوردی پس ای آدمیزاد بر حذر باش و خود را برای این روز هولناک و وحشت زا آماده کن که اگر آماده نباشی زبانت در آن روز به لرزه افتد و از پاسخ درمانی و مژده دوزخ گیری و فرشته های عذاب با آب جوش دوزخی پذیرائیت میکنند.ای آدمیزاد بدان که به دنبال این روز قیامت است که هراسناک تر و دل درد آورتر است آن روزی که در آن همه اولین و آخرین گرد هم آیند روزیکه در صور دمند و هرکه در قبرهاست بیرون آید و گفته شود این است روز قیامت که از آن غافل بودید آنگاه قلبها به سینه و حنجره ها رسد و طپیدن گیرد در حالی که نفس نکشند . آن روز است که از لغزش نگذرند و از کسی غرامت به عوض جرم نگیرند و از کسی عذر نپذیرند و برای کسی جای توبه نماند و جز پاداش خوش کرداری و عذاب بدکرداری نیست و هرکه مومن بوده و در این دنیا به وزن ذره ای کار خیر کرده نتیجه آنرا ببیند و هرکه مومن بوده و در این دنیا به وزن ذره ای کار بد کرده آنرا دریابد.    تحف العقول صفحه 253 و 254

سوره اعراف آیه 96 - 98 : آیا ایمن هستند مردم غافل از آخرت که بیاید ایشان را ساعت مرگشان زمانی که در خواب هستند در شب و ایمن هستند از اینکه مرگ ایشان صبح هنگام زمانی که سرگرم بازی با دنیا هستند به ایشان برسد.

مولا علی بن ابیطالب (ع) : روزی امام (ع) وارد بازار بصره شدند پس دیدند مردم آنچنان سرگرم خرید و فروش اند که گویی خود را از یاد برده اند و از هدفی که خدا آنها را برای آن خلق نموده یعنی آخرت به کلی غافل شده اند.با مشاهده این صحنه حضرت طوری متاثر گشتند که به شدت گریستند سپس فرموند : ای بندگان دنیا و ای کارگزاران اهل دنیا شما که در روز سرگرم معامله و سوگند خوردن هستید و شبها با بی خبری در بستر خوابید و بین شب و روز هم با سرگرم شدن به دنیا از آخرت و حساب و کتاب آن غافلید پس کی خود را برای سفری که در پیش دارید مجهز می کنید و برای آن توشه برمی دارید و چه هنگام به یاد مرگ و تهیه توشه برای منزلگاههای سرای جاودان خویش می افتید.    سفینه البحار جلد 1 صفحه 74

امام سجاد (ع) : در شگفتم از کسی که از مرگ غافل است در حالی که هر روز و شب شاهد مردن عده ای است و در شگفتم از کسی که دار دنیا را آباد میکند و لی آخرت خویش را فراموش نموده است.    بحارالانوار جلد 7 صفحه 42

سوره اعراف آیه 185 : آیا آن کسانی که معصیت کارند احتمال نمی دهند این را که شاید مرگ ایشان نزدیک شده باشد که دیگر فرصت اعمال صالح برایشان نباشد پس به کدام سخن و کدام صحیح تر از وعده قرآن ایمان می آورند.

امام حسین (ع) : من شما را به تقوای الهی از خدا سفارش میکنم و از ایام او شما را برحذر میدارم گویا آنچه ترسناک است با ورودی هولناک و مقدمه ای ناآشنا و مزه ای تلخ رسیده است و میان شما و عمل حائل شده است پس شماها با تن سالم در مدت عمر خود شتاب کنید به عمل که گویا مرگ ناگهان به شما شبیخون میزند و شما را از روی زمین به درونش می کشد و از بلندیش به گودال برد و از انس و آرامش به وحشت و تنهائی و از صفا و روشنائی آن به تاریکی می برد و از وسعت مکان به تنگی اندازد همانجا که نه بدیدن خویشان میروند و نه از بیماران عیادت میکنند و نه به فریاد کسی پاسخ می دهند خدا ما و شما را یاری دهد و از هراسهای این روز نجاتمان دهد و بر ما و شما ثواب و رحمتش را واجب نماید.    تحف العقول صفحه 244

سوره انبیاء آیه 1 و 2 : نزدیک شد مردمان را ساعت مرگ که وقت رسیدن حساب اعمال ایشان است و حال آنکه ایشان در غفلتند از آن نیامد ایشان را هیچ پندی از پروردگارشان مگر آنکه بشنوند آنرا و بازی کنند و به کار نبندند آن را. 

امام علی (ع) : ای مردم آماده سفر آخرت شوید که مردگان پیش از شما بانگ کوچ از دنیا را سر داده اند پس وابستگی خود را به زندگی دنیا کم کنید و با زاد و توشه نیکو به سوی آخرت بازگردید.که پیشاپیش شما گردنه ای سخت و دشوار و منزلگاهی ترسناک وجود دارد که باید در آنجا فرو آئید و توقف کنید آگاه باشید که فاصله نگاههای مرگ بر شما کوتاه و گویا چنگالهایش را در جان شما فرو برده است اما کارها و سرگرمیهای دنیا شما را از مرگ غافل ساخته و بلاهای طاقت فرسای آن را از شما پنهان داشته پس پیوندهای خود را با علائق فانی دنیا قطع کنید و خود را برای سفر آخرت آماده کنید.   نهج البلاغه خطبه 204

بار سفر چه بسته ای مرگ خبر نمی کند     آنکه نبسته بار خود در این سفر چه میکند

امام علی (ع) : روزی امام (ع)  در تشییع جنازه ای می رفتند که شنیدند مردی می خندد با دیدن این صحنه فرمودند : گویا این مردگان مسافرانی هستند که به زودی بازمیگردند در حالی که بدنهایشان را به گورها می سپاریم و میراثشان را می خوریم و گویا ما پس از مرگ آنها جاودان خواهیم ماند آیا نه این است که اندرز هر پند دهنده ای از زن و مرد را فراموش می کنیم و خود را نشانه تیرهای مرگ و عذاب های سخت پس از آن قرار داده ایم.  نهج البلاغه حکمت 122

گرگ اجل یکایک از این گله می برد       این گله را نگر که چو آسوده میچرد

امام علی (ع) : کسی که فردا را در شمار عمر خود شمارد پدیده مرگ را به گونه واقعی درک ننموده است.   گزیده کافی جلد 2 صفحه 180

امام علی (ع) : چه بسیار کسانی که در آغاز روز بودند و به شامگاه نرسیدند و چه بسیار کسانی که در آغاز شب بر او حسد میبردند و در پایان شب عزاداران به سوگش نشستند.    نهج البلاغه حکمت 380

سوره مومنون آیه 64 - 67 : همانا گناهکاران در غفلت به سر میبرند تا اینکه بگیریم ما ایشانرا به واسطه عذاب خود که نابود کننده خوشی هاست یعنی مرگ پس آنگاه به فریاد آیند و به آواز بلند استغاثه کنند و فریادرس خواهند پس گفته شود به ایشان امروز طلب یاری از ما نکنید که یاری کرده نخواهید شد.

امام علی (ع) : ای بندگان خدا از مرگ و نزدیک بودنش بترسید و آمادگی های لازم را برای مرگ فراهم کنید که مرگ جریانی بزرگ و شکلی سنگین همراه خود آورد یا خیری است که پس از آن شری وجود ندارد یا شری است که پس از آن نیکی نخواهد بود پس آگاه باشید که شماها شکار آماده مرگ میباشید که اگر توقف کنید شما را می گیرد و اگر فرار کنید به شما میرسد و مرگ از سایه به شما نزدیک تر است پس به هنگامی که نفس اماره شما را به سوی شهوات میکشاند بسیار یاد مرگ کنید زیرا رسول خدا (ص) میفرمود : بسیار یاد مرگ کنید که مرگ شکننده لذتها و فاصله میان شما و شهوتهاست.ای بندگان خدا بدانید برای آنکس که آمرزیده نشده پس از مرگش چیزی سخت و هولناک تر میباشد و آن خانه قبر است که باید از فشار و تنهائی و ظلمت آن ترسید.   امالی شیخ مفید مجلس 31

امام علی (ع) : ای بندگان خدا از روزی بترسید که اعمال و رفتار انسان وارسی میشود روزی که پر از تشویش و اضطراب است که کودکان را پیر میسازد بدانید فردا به امروز نزدیک است و امروز به آنچه در آنست میگذرد تا آنکه موعد مرگ فرا رسد و هریک از شما در دل زمین به خانه مخصوص خود میرسد و در گودال قبر آرام میگیرد وه چه خانه تنهایی وه چه منزل وحشتناکی و سیه چال غربتی.    نهج البلاغه خطبه 157

امام علی (ع) : بهوش باش ای شنونده و به یاد قبر باش که گذرگاهت به سوی آنست و همانگونه که به دیگران پاداش و جزا دادند به تو هم می دهند و هر آنچه در دنیا بکاری پس از مرگ درو می کنی و آنچه از اعمال که امروز پیش میفرستی فردا بر آن وارد میشوی پس برای جایگاه و سرای آخرت خود توشه ای فرست ای شنونده هشدا هشدار!!!     نهج البلاغه خطبه 153

امام علی (ع) : انسان با هر نفسی که میکشد قدمی به سوی مرگ برمیدارد.      نهج البلاغه حکمت 74

امام علی (ع) : خدا را فرشته ای است که هر روز بانگ میزند بزائید برای مردن و فراهم آورید برای نابود شدن و بسازید برای ویران گشتن.    نهج البلاغه حکمت 132

امام علی (ع) : ای بندگان خدا بدانید مرگ نابود کننده لذتها و تیره کننده خواهشهای نفسانی و دور کننده آرزوهای شماست مرگ دیدار کننده ای دوست نداشتنی است که از هم اکنون دام های خود را بردست و پای شما افکنده و سختی هایش شما را فراگرفته و تیرهایش را به سوی شما پرتاب گشته پس چه زود است که سایه های مرگ و شدت دردهای آن و بیهوشی سکرات مرگ و سختی خارج شدن روح از بدن و لحظه چشم پوشی از خاطرات و علایق دنیوی شما را فرا گیرد و چه زود است که مرگ یکباره بر شما هجوم آورد و گفتگوهایتان را خاموش کند و جمعیت شما را پراکنده سازد و خانه های شما را خالی و میراث خوران را برانگیزد تا ارث شما را تقسیم کنند و ایشان نزدیکان غم زده ای هستند که نمی توانند جلوی مرگ شما را بگیرند و یا سرزنش کنندگانی هستند که گریه و زاری هم برایتان نمیکنند پس هم اکنون که فرصت دارید برای آخرت خود کاری کنید و توشه ای بفرستید.      نهج البلاغه خطبه 230

امام علی (ع) : به خدا سوگند این که می گویم بازی نیست جدی و حقیقت است و آن چیزی جز مرگ نیست که بانگ دعوت کننده اش رساست و به سرعت همه را به سوی خود میراند پس انبوه زندگان تو را فریب ندهد همانا گذشتگان را دیدی که ثروت ها اندوختند و ار فقر و بیچارگی وحشت داشتند و با آرزوی طولانی فکر میکردند که در امانند و مرگ را دور می پنداشتند پس دیدی که مرگ چگونه بر سرشان فرود آمد و آنان را از وطنشان بیرون برد و از خانه هایشان بیرون کرد به طوری که بر چوبه تابوت نشستند و مردم آن را دست به دست کردند و بر دوش گرفته و با سرانگشت خویش حرکت دادند.     نهج البلاغه خطبه 132

رسول اکرم (ص) : بدانید که قبر هر شخص به پنج سخن هر روز فریاد میزند : 1.ای پسر آدم اینک بر پشت من راه می روی در صورتی که عاقبت در شکم من منزل می کنی.2.بر پشت من شادی می کنی اما در شکم من غمگین خواهی شد.3.بر پشت من گناه میکنی و در شکم ام عذاب میشوی.4.بر پشت من خندانی و در شکم من گریان.5.بر پشت من حرام می خوری و در شکم ام خوراک کرمها میگردی.        نصایح صفحه 221

مولا علی (ع) : بدانید که قبر هر شخصی این پنج ندا را دارد : 1.من خانه تنهائیم انیسی با خود بیاورید 2.من منزل مارهایم پادزهری برای خویش مهیا کنید 3.من منزلی تاریکم چراغی برای خود بردارید 4.من خانه خاکیم فرشی همراه آورید 5.و من سرای فقرم گنجی برای خود پیش فرستید.    امالی شیخ مفید مجلس 31

عبرت گرفتن از مرگ مردمی که در قرنهای پیش زندگی می کردند

سوره یس آیه 31 : آیا ندیدید که چه بسیار ما میراندیم و هلاک نمودیم مردمانی را که پیش از شما در قرنهای گذشته زندگی می کردند که اثری از ایشان نماند و دیگر هم به سوی شما باز نمی گردند.

امیرالمومنین علی (ع) : ای بندگان خدا بدانید که شما و آنان که در این نیا زندگی می کنند بر همان راهی می روید که گذشتگان آن را پیمودند !!! آنان زندگی شان از شما طولانی تر و خانه هایشان آبادتر و آثارشان از بیشتر بود که ناگهان صداهایشان خاموش و وزش باد در سرزمینهایشان ساکت و اجسادشان پوسیده و سرزمینهایشان خالی از سکنه و آثارشان نابود گشت و بساط عیش و بالشهای نرم را به سنگ و آجر و قبرهای به هم چسبیده تبدیل کردند گورهائی که بنای آن بر خرابی بنیان شده و با خاک ساخته شده قبرهائی که به هم نزدیک ولی ساکنانشان از هم دورند و ایشان در وادی به ظاهر آرام اما در باطن بسیار خوفناک گرفتارند و با وجودی که به یکدیگر نزدیکند ولی با همسایگانشان ارتباطی ندارند پس چگونه همدیگر را دیدار کنند در حالتی که فرسودگی آنها را در هم کوبیده و سنگ و خاک آنها را در کام خود فرو برده است.آگاه باشید شما هم راهی را خواهید رفت که آنها رفته اند و در گرو خانه هائی قرار خواهید گرفت که آنها قرار دارند و قبرها شما را به امانت خواهند پذیرفت.   نهج البلاغه خطبه 226

سوره طه آیه 128 : آیا باعث هدایت و بیداری این مردم نشد که فهمیدند و دانستند که چه بسیار ما هلاک کردیم از اقوام و مردم گشته که در قرنهای پیش از شما زندگی میکردند و ایشان هم مسکنهای خالی از سکنه آنها را مشاهده میکنند البته در این هلاکت و نابود شدن گذشتگاه عبرت هائی است برای دانشمندان و اهل خرد.

امام علی (ع) : ای مردم شما به جای کسانی زندگی می کنید که پیش از شما در دنیا بودند و رفتند و مرگ آنها را در کام خود گرفت در حالی که آنها دارای عزت و درجات بوند پس زمین آنها را در کام خود فروگرفت و از گوشت بدنهای آنها خورد و از خون آنان نوشید سپس ایشان در شکاف قبرها بی جان و بدون حرکت پنهان مانده اند نه از دگرگونی ها نگرانند و نه از زلزله ها ترسناکند و نه از فریادی سخت هراسناکند غائب شدگانی هستند که کسی انتظارشان را نمی کشد و حاضرانی که حضور در مجالس نمی یابند بدانید که ایشان هم اجتماعاتی داشتند ولی پراکنده شدند با یکدیگر انس و الفت داشتند ولی از هم جدا شدند اگر یادشان فراموش شد برای طولانی شدن زمان یا دوری مکان نیست بلکه به خاطر این است که ایشان جام مرگ را نوشیدند پس بدانید که ایشان نیز سخنگو بودند ولی لال شدند شنوا بودند و اما کر شدند و اینک همسایگانی هستند که با وجود نزدیکی مکانی با هم انس نمی گیرند و دوستانی اند که به دیدار هم نمیروند پیوندهای دوستی میانشان قطع شده با اینکه در یک جا جمع شده اند ولی تنهایند و بی کس نه برای شب صبحگاهی میشناسند و نه از برای روز شامگاهی میدانند و شب و روزی که به سفر مرگ رفته اند برایشان جاودانه مانده است.     نهج البلاغه خطبه 221

آنان که با یک زبان دو صد سخن می گفتند

آیا چه شنیدند که یکباره خاموش شدند

امام علی (ع) : آیا نشانه هائی که در زندگی گذشتگان بر جای مانده شما را از دنیا پرستی باز نمیدارد اگر خردمند هستید آیا در زندگی نمی بینید که گذشتگان شما باز نمی گردند و فرزندان شما باقی نمی مانند مگر مردم دنیا را نمی بینید که در گذشت شب و روز حالات گوناگونی دارند یکی می میرد و بر او گریه میکنند و دیگری باقی مانده و بر او تسلیت می گویند یکی دیگر ر بستر بیماری افتاده و به عیادت او میروند و دیگری در حال جان کندن است پس آگاه باشید که مرگ نابود کننده لذتها و انتهای عمر زندگان است و بدانید که آیندگان هم از همان مسیری که گذشتگان رفته اند می روند.            نهج البلاغه خطبه 99

سوره ق آیه 36 : چه بسیار هلاک نمودیم پیش از قوم تو از اهل قرنها و روزگاران گذشته که ایشان سخت تر بودند از قوم تو از حیث نفوذ و قدرت و ایشان هم راه می ساختند و در شهرهایشان احداث جاده می نمودند و به این وسیله شهرها را به هم مرتبط میساختند اما آیا ایشان با احداث این راهها و قدرتی که داشتند آیا توانستند راهی برای خود بسازند که از مرگ فرار کنند و یا گریزگاهی از مرگ یافتند.

امام علی بن ابیطالب (ع) : آیا شما در جای گذشتگان خود به سر نمی برید که عمرشان از شما طولانی تر و آثارشان با دوام تر و آرزویشان درازتر و افرادشان بیشتر  و لشگریانشان انبوه تر بود ؟ پس آنها دنیا را چگونه پرستیدند و آن را چگونه بر خود برگزیدند و سپس از آن رخت بستند و رفتند بدون کسب توشه ای که آنها را برای رسیدن به منزلگاه کفایت کند آیا شنیده اید که دنیا خود را فدای ایشان کرده باشد نه هرگز بلکه سختی و مشکلات دنیا چنان به آنها رسید که پوست و گوشتشان را درید و بینی آنها را به خاک مالید و گردش زمان روزگار را برضد آنها بر انگیخت شما دیدید که دنیا آنکس را که در برابرش فروتنی کرد و آن را برگزید و بر همه چیز مقدم اش ساخت نشناخت و روی خوش به او نشان نداد تا آنکه جانش را ستاند پس چگونه به این دنیا فانی اطمینان می کنید یا در آرزوی آن به سر می برید پس بدانید و میدانید که از آن رخت خواهید بست و ترکش میکنید و پند بگیرید از کسانی که پیش از شما بودند و می گفتند به پیغمبر خود چه کسی از ما نیرومند تر است (( قوم ثمود )) در حالتی که آنان را به گورهایشان سپردند بی آنکه نیرومندشان خوانند و از خاک قبر و کفن و استخوانهای پوسیده همسایگانی برایشان پدید آمد اکنون ایشان دیگر هیچ خواننده ای را پاسخ نمی گویند نه از باران خوشحال میشوند و نه از قحطسالی نو امید میگردند.با آنکه در کنار هم قرار دارند ولی تنهایند و درون زمین را به جای سطح آن برای زندگی انتخاب کردند و خانه های تنگ و تاریک قبر را به جای خانه های وسیع برگزیدند و به جای زندگی با خویشاوندان اکنون در غربت اند پس شما از حال ایشان عبرت بگیرید و بدانید که شما هم همچون ایشان دنیا را ترک خواهید کرد چنانچه خدای تعالی در سوره انبیاء آیه 104 فرموده : (( همچنان که شما را روزی آفریدیم روزی نیز به نزد خود باز می گردانیمتان و این وعده قطعی بر ماست که آن را انجام خواهیم داد ))   نهج البلاغه خطبه

رو به گورستان دمی خاموش نشین

آن سخن گویان خاموش بین

سوره مریم آیه 98 : و چه بسیار هلاک کردیم پیش از شما از مردمان روزگارهای گذشته آیا می یابید از ایشان هیچ کس را یا اینکه میشنوید از ایشان آواز ضعیفی را چنان رفتند و نابود شدند که اثری از ایشان باقی نماند.

امام علی (ع) : آیا مرگ گذشتگان بر شما عبرت آور نیست آنها را به طرف قبرهایشان حمل نمودند بی آنکه بر مرکبی سوار باشند و ایشان را در قبور فرو آوردند بی آنکه خود در آن فرو روند سپس ایشان چنان از یاد رفتند که گویا از آباد کنندگان دنیا نبودند و آخرت همواره خانه شان بود آنچه را وطن خود می دانستند یعنی دنیا از آن فرار کردند و در آنجا که از آن می گریختند یعنی قبر منزل گزیدند و از چیزهائی که به آنها مشغول بودند جدا گشتند و اکنون نه قدرت دارند که از اعمال زشت خود توبه کنند و نه میتوانند عمل نیکی بر اعمال خود بیفزایند بدانید که ایشان به دنیائی انس گرفتند که مغرورشان کرد و چون به آن اطمینان یافتند مغلوبشان ساخت خدا شما را بیامرزد پس بشتابید به سوی آباد کردن خانه هایی که شما را به آباد کردن آن فرمان داده اند وه که چگونه ساعتها در روزها و روزها در ماهها و ماهها در سال و سالها در عمر آدمی شتابان می گذرند.     نهج البلاغه خطبه 188

امام علی بن ابیطالب (ع) : ای مردم از غم و اندوه و سرگرمیهای دین چشم برگیرند و از آنچه بر گذشتگان شما اتفاق افتاد عبرت گیرید که چگونه بند بند اعضای بدنشان در قبرها از هم گسیخت و چشم و گوششان نابود شد و شرف و شکوهشان پس از مرگ از خاطره ها محو شد پس عبرت بگیرید از حال ایشان که دیگر نه فرزندانی می آورند و نه به دیدار هم میروند و نه در کنار هم زنگی میکنند.        نهج البلاغه خطبه 161

امام علی (ع) : آیا آنان که زنده اند جز فنا و نیستی را انتظار دارند آیا خوشی های جوانی را جز ناتوانی پیری در انتظار است ؟ آیا سلامت و تندرستی را جز حوادث و بیماری ها در راه است.آیا شما فرزندان و پدران و خویشاوندان مردمی نیستید که پیش از شما بودند و رفتند که بر جای آنها قدم گذاشته اید و از راهی که آنها رفته اند میروید . افسوس که دلها سخت شده و پند نمی پذیرد و از وضعی که برای گذشتگان پیش آمده پند نمی گیرند گویا آنها هدف پندها و عبرت نیستند و با این حال مردم نجات و رستگاری خود را در بدست آوردن دنیا می بینند.    نهج البلاغه خطبه 83

سوره روم آیه 9 : آیا نمی گردند در روی زمین تا بنگرند که چگونه بود سرانجام کار کسانی که پیش از ایشان بودند که سخت تر بودند از ایشان از حیث توانائی و ایشان هم در زمین برای خود عمارت ها و ساختمانهای مجلل میساختند آنچنان که شما به پای ایشان نمی رسید.

امام حسین (ع) : ای فرزند آدم اندیشه کن و بگو پادشاهان دنیا کجایند و آنانکه دنیای ویران را آباد کردند کجایند همانها که شهرها بنا نمودند و جاده ها ساختند و همه را با ناراحتی گذاشتند و رفتند و گروه دیگر وارث آنها شدند پس ما هم در آینده نزدیک به آنان ملحق میشویم ای فرزند آدم به یاد آر آنجا را که روزگار تو را به زمین زند و قبرت جایگاه تو گردد و یاد کن آن روزی را که در پیشگاه پروردگارت برای محاسبه اعمالت قرار گیری و اعضای بدنت بر ضد تو گواهی می دهند و رازهای نهفته ات آشکار شود ای فرزند آدم به یاد آر خوابگاه پدران و نیاکان و فرزندانت را که چطور در دنیا زنده بودند سپس در آنجا فرود آمدند پس گویا تو هم در آینده ای نزدیک به همان مکان ایشان فرو خواهی رفت و برای عبرت دیگران سودمند خواهی شد سپس حضرت این اشعار را خواندند :

1.پادشاهانی که در نگهداری جان خویش کوشا بودند کجایند همانا سرانجام ساقی مرگ جام مرگ را به آنها نوشانید بدون آنکه بتوانند جلوگیری از آن نمایند.

2.این شهرستانها که در اطراف دنیا خالی شده است و به صورت خرابه ای در آمده اند بنیان گذارانشان طعم مرگ را چشیده اند.

3.مالها را برای وارثین جمع کردیم و خانه هایمان را برای خرابی روزگار ساختیم.      ارشاد القلوب جلد 1 صفحه 74 و 75

مرگ نعمت و موهبتی از جانب خدا بر بندگان

سوره نحل آیه 70 : و خدا آفرید شما را و پس از آن می میراند شما را و برخی از شما کسی است که رها شود از مرگ و زنده بماند تا آنکه برسد به بدترین اوقات عمر که نهایت پیری و کهن سالی است پس عقلش نقصان پذیرد تا حدی که عاقبت کار حافظه او برود و چیزی را نداند.

امام صادق (ع) : در زمان گذشته قومی نزد پیغمبرشان آمدند و به او گفتند دعا کن تا پروردگار ما مرگ را از میان ما بردارد . آن پیغمبر برایشان دعا کرد پس خدای تعالی مرگ را از میان ایشان برداشت تا آنکه بعد از مدتی جمعیتشان بسیار شد تا آنکه جا و مکان بر آنها تنگ شد و نسلشان فراوان گشت به شکلی که صبح می شد هر مردی پدر و مادرش تا جد سوم خود را خوراک و غذا می داد و آنها را شستشو میکرد و نیازهایشان را برطرف میساخت و به خاطر این از طلب روزی باز می ماند . پس آن مردم دوباره نزد پیغمبرشان آمدند و گفتند از خدا بخواه که ما را به همان عمرهای مقدر شده بمیراند تا آنکه چنین دچار مشقت و سختی نشویم پس آن پیغمبر دعا کرد و آنها به عمری که خدا برایشان مقدر فرموده بود از دنیا رفتند.    امالی صدوق مجلس 77

امام صادق (ع) : روزی ساره همسر حضرت ابراهیم (ع) به او گفت ای ابراهیم سن تو زیاد شده کاش خدا را می خواندی و از درگاهش می طلبیدی که اجلت را به تاخیر انداخته و عمرت را طولانی می کرد و به این واسطه چشمان ما را روشن می نمودی . پس ابراهیم (ع) از پروردگارش این دعا را درخواست کرد . و خدای عزوجل به او وحی نمود که دعایت را اجابت نمودم و مطابق خواسته ات قرار دادم و راجع به طول عمر هرچه میخواهی از من سوال کن که به تو اعطاء نمایم.

پس ابراهیم (ع) این خبر را به ساره رساند . ساره با شنیدن این خبر گفت ای ابراهیم به خاطر این نعمت شکر خدای را بجا آور و سفره اطعامی بینداز و فقراء و نیازمندان را دعوت کن تا از آن تناول کنند . ابراهیم (ع) نیز چنین کرد و طعامی پخت و مردم را دعوت نمود . در میان دعوت شدگان پیرمرد ضعیف و نابینائی که با عصا حرکت می کرد بود که شخصی هم دست دیگرش را گرفته همراهش حرکت میکرد ابراهیم (ع) پیرمرد و همراهش را در بالای سفره نشاند و غذا جلویشان نهاد پس آن پیرمرد نابینا دست دراز نمود و لقمه ای برداشت و به طرف دهانش برد ولی به خاطر ضعف مفرط پیری و لرزش دست نتوانست دستانش را کنترل کند و لقمه را به جای دهان به طرف پیشانیش برد پس شخص همراه کمکش نمود و لقمه را در دهانش نهاد پس از این صحنه پیرمرد لقمه ای دیگر برداشت و آن را به جای دهان به چشم خود زد. ابراهیم (ع) که بالای سر پیرمرد این صحنه ها را مشاهده می کرد با دیدن این حرکات از جانب پیرمرد پیش خود گفت یعنی من نیز وقتی به کهولت و پیری برسم مانند این شخص می گردم . پس در این حال خدا را مورد خطاب قرار داده و عرضه داشت بار خدایا مرا در همان اجلی که برایم مقرر کرده بودی از دنیا ببر که بعد از آنچه امروز دیدم دیگر خودم را به دراز شدن عمر نیازمند نمی بینم.       علل الشرایع جلد 1 صفحه 153

فلسفه و حکمت اینکه برخی ها عمرشان کوتاه است و برخی طولانی

سوره فاطر آیه 11 : و به هیچ کس عمر طولانی داده نشود و به هیچکس عمر کوتاه عطا نشود جز آنکه این مساله در کتاب لوح محفوظ ثبت شود البته این زیاد و کم شدن عمر به واسطه حکمتی از جانب خداست.

امام باقر (ع) : جابر گوید به امام (ع) عرض کردم یابن رسول الله (ص) ما بسیاری از اطفال را می بینیم که مرده متولد میشوند و بسیاری از آنها قبل از آنکه خلقتشان تمام شود سقط میشوند و بعضی دیگر پس از ساعتی بعد از ولادت می میرند و بعضی دیگر تا سن بلوغ می مانند و برخی تا سن پیری . سر این اختلاف امر چیست ؟ امام (ع) فرمودند : ای جابر خدای تبارک و تعالی از خلق خود سزاوارتر به تدبیر و مصلحت بندگانش میباشد.چه آنکه او خالق و آفریدگار ایشان است و اگر یکی را از عمر محروم کند او را از چیزی محروم داشته که سزاوار آن نبوده و اگر به کسی عمر طولانی دهد بر طبق مصلحتها و حکمتهائی است و او هرچه بر بندگانش می دهد از باب تفضل است و آنچه را می گیرد عدالت محض است.سپس حضرت آیه 23 از سوره انبیاء را برای تائید سخنان خود خواندند (( پروردگار از آنچه می کند باز خواست نشود و لی بندگان از آنچه میکنند پرسیده گردند )) جابر گوید پرسیدم چطور از آنچه میکند باز خواست نشود فرمود : به خاطر اینکه او هیچ کاری نمی کند جز آنکه مصلحت و حکمتی در آنست و هرکس در دل خود از آنچه او انجام میدهد احساس ناراحتی و سنگینی کند و کاری از افعال او را انکار کند کافر است.    تفسیر نورالثقلین جلد 3 صفحه 419

امام صادق (ع) : کسانی که به دلیل گناهشان می میرند بیشتر از کسانی هستند که به مرگ طبیعی از دنیا می روند و کسانی که بوسیله اعمال نیکشان به زندگی خود ادامه میدهند بیش از کسانی هستند که با عمر طبیعیشان به حیات خود ادامه می دهند.    بحار الانوار جلد 5 صفحه 140